Mijn coronaprojectje

Mijn coronaprojectje

Corona crisis

Eigenlijk is dat het niet helemaal mijn coronaprojectje. Met de modelspoorbaan begon ik eigenlijk al in januari. Voordat het virus in Nederland toesloeg. Toch beschouw ik dit alles als mijn coronaprojectje. Een modelspoorbaan vanaf het begin af aan opbouwen. Met hier en daar een tegenslag.

Nu weet ik dat niet iedereen er wat mee heeft. Bovendien zijn er anderen die er veel meer van weten dan dat ik dit doe. Gaat het om de kennis, dan maak ik soms dankbaar gebruik van dat wat ik op internet kan vinden.

Uit de Leidsche Courant (bron)

Laten we even veel verder teruggaan in de tijd. 1973 om precies te zijn. In dat jaar stond mijn opa in de krant (Leidsche Courant). Liever wilde hij er niet met zijn volledige naam in staan, maar dat kon niet anders. De aandacht, zo vond hij, moest uitgaan naar de spoorbaan. Iets waarmee hij begon in 1969. Dat was het jaar waarin andere dingen meer aandacht kregen. Dat is logisch, want een maandlanding is natuurlijk veel groter nieuws dan de start van een modelspoorbaan. Dat maakt niet uit voor dit alles. Sterker nog, voor dit onderwerp is het juist belangrijker.

Mijn vader werkte destijds in het Katwijkse Zeehospitium. Dit gebouw werd in 1908 geopend door koningin Emma als sanatorium voor kinderen met tuberculose onder de naam Rotterdamsch Hospitium. Het doel was om de kinderen die in de stad Rotterdam woonden en ziek waren geworden een plaats te geven waar ze konden herstellen. Zeelucht zou de kinderen goed doen. Het gebouw zelf speelde een rol van betekenis tijdens de Tweede Wereldoorlog. In de eerste plaats omdat hier in de meidagen van 1940 gewonde Nederlandse soldaten werden verpleegd, voordat ze naar de ziekenhuizen in Leiden werden vervoerd. Met de komst van de Atlantikwall  (1942) werd het Zeehospitium niet meer toegankelijk. Dat geldt ook voor het in 1933 aangelegd tunneltje van het gebouw naar het strand. Dit tunneltje diende voor het vervoeren van kinderen naar het strand. Tot aan 1942 werd het tunneltje gebruikt door Engelandvaarders. Het tunneltje zou uiteindelijk onder het zand verdwijnen, na de oorlog. Pas in 2014 zou het opgegraven worden.

Een van de gebouwen van het Zeehospitium in Katwijk
Een van de gebouwen van het Zeehospitium in Katwijk

Wikipedia / Richardkw

Na de oorlog veranderde het Zeehospitium in een kliniek voor revalidatie. Later werd een mytylschool verbonden aan deze organisatie. Uiteindelijk werd het een plaats waar ook uitbehandelde en gehandicapten zouden gaan wonen. Niet alle gebouwen zoals die er in 1973 stonden zijn er nu nog te vinden. In een van deze gebouwen, het Morerpaviljoen, was mijn opa vaak te vinden.

Mijn vader en mijn opa hadden een gezamenlijke hobby: modelspoor. Dat deden ze in mijn ouderlijk huis. Het merk waar ze dankbaar gebruik van maakten was Märklin. Heb je ooit een modelspoorbaan gezien of heb je er een (gehad), dan is de kans aanwezig dat dit er een is van dit merk. Logisch, want het is een bedrijf met een rijke historie.

Märklin

Bron: Wikipedia

Märklin zag het levenslicht in 1859. Opvallend genoeg was het niet het modelspoor waarmee de meesterloodgieter Theodor Friedrich Wilhelm Märklin zijn geld wilde verdienen. Nee, de focus moest liggen op het vervaardigen van keukenattributen voor poppenhuizen. Witgelakte keukenattributen om precies te zijn. Lang kon Märklin er zelf niet van genieten, want hij kwam in 1866 te overlijden. Zijn vrouw Caroline nam de leiding over, voordat Carl en Eugen (haar kinderen) het bedrijf overnamen (1888). Het duurde nog even (1891) voordat de gebroeders Märklin op de Leipziger Messe een noviteit presenteerden: een opwindbare speelgoedtrein met een uit te breiden systeem van rails. Dit was de geboorte van de modeltrein. Later zouden andere bedrijven dit voorbeeld volgen. Sommigen met succes, anderen zonder succes. Bekende namen zijn naast Märklin natuurlijk Fleischmann, Lima en Roco.

Vanaf 1935 begon Märklin met het vervaardigen van modelspoortreinen die echt geschikt waren voor binnenshuis. Dit was de H0-standaard. Dit is een schaal van 1:87. Sinds de jaren vijftig is dit de leidende standaard voor modelspoor. Toch zijn er genoeg andere schalen, waar ik later nog even op terugkom.

Met H0 maakten mijn vader en opa hun spoorbaan in het ouderlijk huis. Dat niet alleen. Omdat mijn vader werkzaam was in het Zeehospitium merkte hij dat er bewoners waren die erg konden genieten van modelspoor. Hun handicap(s) zorgden ervoor dat ze er niet zelf mee aan de slag konden gaan. Daarom stelde mijn vader voor dat mijn opa het eens zou gaan proberen. Dat deed hij, te beginnen in 1969. Vier jaar later (1973) haalde hij er de krant mee.

De Märklintrein stond zo lang bij ons op zolder. In dozen. Deze zou ooit wel eens door mijn vader in elkaar gezet worden. Ooit werd nooit. Na zijn overlijden in 1987 bleven de dozen staan. Twee jaar later kreeg ik als verrassing een verjaardagscadeau met een onschatbare waarde. Het was de treinbaan van mijn vader. Gereviseerd en wel en helemaal in elkaar gezet. Deze treinbaan bleef staan tot aan mijn vijftiende of zestiende. Toen was ik er voor dat moment klaar mee. Iets met andere prioriteiten en interesses. Toch bleef het idee bestaan om de baan ooit weer eens op te bouwen. Toen mijn moeder jaren later suggereerde dat ze de dozen met modelspoormateriaal anders maar weg zou doen, besloot ik ze mee te nemen. Ze verdwenen bij mij op zolder. Ook nu leek het erop alsof het nooit zou gaan gebeuren.

De reden waarom ik de Märklin treinbaan nooit in elkaar gezet heb heeft alles te maken met de schaal van dit modelspoor. H0 (half nul) neemt nu eenmaal meer ruimte in dan andere modelspoorschalen. Wanneer een H0-baan geen optie is, dan denk je na over andere mogelijkheden. Dat deed ik lange tijd niet. Wel was het gevoel er om iets te doen met modelspoor. Het idee om zelf een landschap te ontwikkelen en alles in elkaar te zetten was iets waarin ik me kon vinden. Omdat er op zolder een aantal dozen vol met H0-spoor stonden, dacht ik vaak na over deze schaal. Ik dacht niet na over andere schalen. Ik wist natuurlijk wel dat die er waren.

In december 2019 hadden we het erover, mijn wederhelft en ik. Hoe leuk zou het zijn wanneer ik er iets mee zou gaan doen. Een snelle berekening leerde mij dat het allemaal wel erg veel ruimte in zou gaan nemen. Daarom ging ik toch eens verder kijken.

Schalen

Als het gaat om de verschillende schalen heb je de keuze uit veel schalen. De lijst op deze pagina van Wikipedia is, zoals je kunt zien, erg lang.  De bekendste schalen uit het lijstje zijn H0, H0m, N en Z. Dat zijn de schalen die je binnen kunt gebruiken. Er zijn natuurlijk ook nog schalen die je buitenshuis kunt gebruiken, bijvoorbeeld spoor 0 of G. Dan heb je het overigens over hele grote treinen.

Fleischmann

Bron: Wikipedia

Na lang wikken en wegen besloot ik te kiezen voor schaal N. Om precies te zijn schaal N van het merk Fleischmann. Opvallend genoeg gaat het niet zo goed met dit van oorsprong Duitse bedrijf. In 2015 werd het faillissement aangevraagd voor het bedrijf. Vandaag de dag maakt Fleischmann alleen nog modellen in de schaal N. Modellen in deze serie(s) dragen de naam Fleischmann Piccolo. Ik ging dus aan de slag met Fleischmann Piccolo.

Zwitsers

Bron: Wikipedia

De vraag was alleen waar ik moest beginnen. Schaal H0 daar had ik genoeg voor. Schaal N helemaal niets. Wanneer je besluit te beginnen met modelspoor is de kans groot dat je kiest voor een zogeheten startset. Wanneer je een zoektocht start via Google met als zoekwoorden startset Fleischmann, dan bestaat de kans dat je schrikt van de bedragen voor de nieuwe startsets. Zeker wanneer je een digitale startset wilt aanschaffen. Ik koos voor een analoge set en vond er eentje via Marktplaats. Het was de set 9315. Kenners weten dat dit een klein setje is. De stoomlocomotief trekt wat tankwagonnetjes en een vrachtwagonnetje. Dat was overigens Duits materieel. Nu ik een nieuwe start ging maken, vond ik het ook tijd worden om te kiezen voor de treinen die ik het mooiste vind. Dat zijn de treinen van de Zwitserse Federale Spoorwegen. Oftewel, in het Duits Schweizerische Bundesbahnen (SBB), in het Frans Chemins de fer fédéraux suisses (CFF), in het Italiaans Ferrovie federali svizzere (FFS), in het Reto-Romaans Viafiers federalas svizras (VFS) (dank Wikipedia voor die laatste).

Over smaak valt niet te twisten en het zal voor een heel groot deel te maken hebben met een bepaalde nostalgie van mijn kant. Het is appels met peren vergelijken. Laat ik dat maar niet doen. In het kort werd het dus Zwitsers materieel. Bij Zwitsers materieel hoort een Zwitsers landschap. Dat leverde meteen een grote beperking op. Ik ben niet zo goed in het nabouwen van dingen. Wel ben ik in staat om na te denken hoe het zou kunnen zijn. Dat is dan ook het uitgangspunt geweest.

Nostalgie en emotie spelen een belangrijke rol in dit alles. Niet alleen denk ik eraan dat ik doe wat mijn vader en opa deden. Al deed die laatste het ongetwijfeld veel beter. Hij haalde er in ieder geval de krant mee. Niet zonder reden, want hij deed dit alles voor de bewoners van het Zeehospitium. Dat is natuurlijk niet te vergelijken met wat ik doe. Dit alles is te vinden in mijn (onze) woonkamer en werd een coronaprojectje. Toch moest ik aanpassen, want het duurde allemaal langer dan vooraf gedacht. Daarmee bedoel ik niet mijn werkzaamheden, maar de situatie zoals deze nu is. We werken thuis en blijven thuis. Dat is de boodschap die we meekrijgen vanuit de overheid. Natuurlijk gaan we er op uit, maar het is anders dan normaal. Dit is het nieuwe normaal. Waar we langzaam iets meer kunnen doen.

Of het echt helemaal een coronaprojectje is, dat valt te betwijfelen. Ook zonder dit alles zou ik eraan begonnen zijn. Nu ik eraan begonnen ben realiseer ik me dat het leuk is om te doen. Nee, het gaat mij niet echt om het laten rijden van de treinen. Het creëren, het maken. Dat is wat ik leuk vind. Daarmee wil ik meer gaan doen. Maar voordat het zover is valt er nog genoeg te doen.

Uitbreiden

Na een aantal weken besloot ik – overigens in overleg met mijn wederhelft – om uit te gaan breiden. Had ik dat niet gedaan, dan was de modelspoorbaan “af” geweest. Nu is dat niet het geval. Een extra plank zorgde voor meer ruimte en meer mogelijkheden. Bij wijze van grap liet ik weten dat de burgers van mijn dorp het maar niets vonden, dat ze eigenlijk niets te doen hadden. Ze wilden werken. Dat kunnen ze sinds vanavond, omdat er een kleine industrie is bijgekomen. Nu dat er is, dienen zich andere ‘problemen’ aan. Waar doet men inkopen? En waar kan men bijvoorbeeld trouwen? Of hoe gaat men zich vervoeren, anders dan met de trein? Niet iedereen wil in de trein stappen. Kortom, er is genoeg te doen. De vraag is alleen wat is sneller voorbij: dit project of deze hele situatie?

Toch weet ik dat dit project niet voorbij zal zijn wanneer de perikelen rondom het coronavirus voorbij zijn – wanneer dit ook mag zijn. Het is een hobby en daar kun je om lachen. De een tekent graag, de ander schildert graag. Ik ben graag bezig met dit soort zaken. Of dat raar is, dat weet ik niet. Is het raar, dan maakt dat me eigenlijk helemaal niets uit.

Mocht je nu denken: “Dat wil ik ook gaan doen,” dan is mijn advies om nog even goed na te denken. Zoiets doe je niet in een paar dagen tijd. Ik weet dat ik best snel ga of ben gegaan. Dat heeft voornamelijk te maken met de omvang van mijn baan. Deze is 150 cm bij 100 cm. Dat is echt niet de meest grote modelspoorbaan die er is. Het is groot genoeg en er valt nog veel te doen.

Wanneer je wel de knoop doorgehakt hebt om hiermee aan de slag te gaan, moet je goed nadenken wat je precies wilt doen. Denk na over je zogeheten baanplan. Maar ook zaken als een tijdperk of een land wat je wilt benaderen. Mocht je echt goed zijn in het nabouwen van dingen, dan kun je iets op schaal nabouwen. Voor de meesten van ons zal dit niet het geval zijn en dat is echt niet erg. Het belangrijkste is dat je er plezier aan hebt. Dat je het idee hebt met iets bezig te zijn dat je leuk vindt. Niet omdat anderen het doen. Niet omdat het hip is. Is het hip? Ik denk van niet. Maar goed, wat weet ik er nu van…

Nog een keer denk ik terug aan mijn vader. Wanneer hij er nog zou zijn, dan zou hij het vast leuk gevonden hebben. Dat ik aan de slag ben gegaan om iets te bouwen dat gebaseerd is op herinneringen van vroeger.

Instagram en Facebook

Regelmatig plaats ik foto’s van de voorgang op de pagina’s van De Goede Huisvader. Je kunt de pagina’s vinden via Instagram en Facebook.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.