We kijken soms even de andere kant op

We kijken soms even de andere kant op

Natuurlijk is het een geweldige prestatie die Duncan Laurence geleverd heeft. Het winnen van het Eurovisie Songfestival (ESF) was voor Nederland “even” geleden. Nu de overwinning een feit is, vond ik het een goed idee om eens over iets anders te schrijven. Over hoe we soms even de andere kant op kijken.

In de aanloop naar het Songfestival sprak niemand zich er echt over uit. Natuurlijk waren er direct na het bekend worden van de winnaar in 2018 enkele kritische geluiden. Israël had gewonnen, maar was het nu echt de bedoeling dat het jaarlijkse liedjesfestijn daar zou plaats moeten vinden? In een land waarin geweld onderdeel lijkt te zijn geworden van de dagelijkse routine. De geluiden werden overstemd door een tegenoffensief. Nee, de organisatoren van het ESF zaten niet te wachten op kritische geluiden. Na enkele protesten was het toch vooral de teneur van ieder jaar. Het moest een feest worden van diversiteit en van vriendelijkheid. Dat is prima gelukt. Behalve wanneer je aan de verkeerde kant woont van de muur. Wanneer je behoort tot de groep mensen die nog steeds moeten leven in een land waarin zij niet volledig vrij kunnen zijn. Of wanneer ze moeten leven zonder de droom van een eigen land. Wanneer je dit naar voren brengt, dan wordt er door sommige mensen op gereageerd alsof ze door een bij gestoken zijn.

Wat heeft dit te maken met het ESF?

Het ESF doet er alles aan om te laten zien hoe belangrijk diversiteit is. Dit is te zien aan het deelnemersveld, maar ook de manier waarop men elkaar onderling bejegend. Geen haat en nijd tussen de deelnemers onderling. Toch worden er belangrijke dingen even over het hoofd gezien, zo lijkt het.

Laten we beginnen met de editie van 1969. Het festival vond plaats in Madrid. Op dat moment werd dat land geregeerd door Francisco Franco. Inderdaad, een dictator. Toegegeven, op dat moment was er geen oorlog meer in Spanje. Desondanks was het geen vrije democratie.

In 1978 vond tussen 14 en 21 maart Operatie Litani plaats. Het zal niet voor iedereen bekend zijn dat dit de naam was van de militaire invasie van Zuidelijk Libanon. Israël bezette het zuiden van Libanon tot aan de oevers van de Litani (rivier). Het gevolg was de stationering van een vredesmacht door de Verenigde Naties. Je kunt als argument ter verdediging van deze operatie aanvoeren dat het doel van de Israëlische regering was om de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO) te verzwakken. Op dat moment was deze organisatie bezig met allerlei activiteiten die je kunt omschrijven als terroristisch (vliegtuigkapingen, aanslagen etc.). Dat deed men om een doorbraak te forceren en zo te komen tot een eigen staat. Iets waarvoor Israël eind jaren veertig ook gestreden had. Ook toen kozen radicalen ervoor aanslagen te plegen.

Toch was het geen probleem dat in 1979 het festival georganiseerd werd in Israël.

In 1989 was het Kroatië dat gastland was van het festival. Een land dat misschien meer gematigd was dan andere Oostbloklanden, maar nog steeds geregeerd werd door een regime dat niet toestond dat iedereen evenveel mocht genieten van de democratische waarden. Overigens vormde Kroatië toen onderdeel van Joegoslavië.

In 1999 was het opnieuw Israël waar het ESF gehouden werd. Ook toen geen kritische geluiden over de locatie. Datzelfde geldt voor locaties als Belgrado (2008) en Bakoe (Azerbeidzjan) (2012).

Telkens wanneer er een locatie gekozen wordt – op basis van het winnende land van de voorgaande keer – kan er een discussie ontstaan. Deze discussie slaat al snel om in een mentaliteit van “Ach jôh, het maakt toch niet uit?” Althans, daar lijkt het op. De tegengeluiden worden zorgvuldig omzeild door de organisatie (EBU).

Dan kijken we even de andere kant op.

Ik heb niets tegen Israël of tegen joden. Ik heb er wel moeite mee dat een land waarin niet iedereen gelijk is er alles aan doet om zich te profileren als een tolerant land. Dat is wat Israël in de aanloop naar het ESF deed en dat is waar de EBU in mee ging.

Blijkbaar zijn thema’s als mensenrechten, gelijkheid en geweld net iets minder belangrijk wanneer het om een muzikaal festival gaat. Nu kan ik mij voorstellen dat sommigen nog steeds zoiets denken als: Wat heeft dit ermee te maken? Dat is nu net het probleem. Het heeft er alles mee te maken.

Het thema of de slogan van het ESF 2019 was Dare to dream. Durf te dromen. Vertel dat eens tegen de mensen die aan de “verkeerde kant” van de muur wonen? Vertel het eens aan zij die wonen in een ander gebied dan dat ze werken en dagelijks door controleposten moeten en het risico lopen om vernederd te worden. Ja, die controleposten zijn er niet zonder reden – zo is mij verteld. De kans bestaat immers dat er anders escalaties ontstaan. Maar ja, wanneer je aan landjepik doet, dan is de kans groot dat niet iedereen het daarmee eens is. Landjepik is een milde term voor het annexeren van land. Iets waarover sommige landen gezegd hebben dat dit niet in orde is. Een situatie waarbij land van de ene bevolkingsgroep afgepakt wordt om deze te geven aan een andere bevolkingsgroep.

Ja, maar het land was ooit toch van Israël? Klopt, dat was het op een moment in de geschiedenis. Voordat de Romeinen langs kwamen. In die tijd was Nederland trouwens ook gewoon voor een deel bezet door de Romeinen. Doen we het goed, als het om dat teruggeven van land gaat, dan moeten er heel veel veranderingen doorgevoerd worden. Denk dan aan de Verenigde Staten, aan landen in Afrika en dus zelfs aan Nederland. Maar daarvan is geen sprake. Net zoals er geen sprake zal zijn van het teruggeven aan land aan de Palestijnen. Men heeft er nu eenmaal voor gekozen om in 1948 een staat op te richten waarover niet echt goed is nagedacht. Een wens voor een eigen land is iets dat voorkomt uit het hart. De ratio speelde hierin geen rol. Luister ik naar mijn hart, dan gun ik beide partijen een land. Maar of dat ooit gaat gebeuren?

Luister ik verder naar mijn hart, dan denk ik aan Nederland. Een land waarin ieder jaar gezeurd wordt over het goede doel of de goede doelen waarvoor geld ingezameld wordt in december (3FM Serious Request). Men vraagt zich af waarom de miljoenen die opgehaald worden niet naar Nederlandse goede doelen gaan. Goede doelen waarover men overigens nog wel eens wat te zeggen heeft. Iets met een “strijkstok.” In mei volgend jaar kan men eens goed gaan zeuren over de investeringen die gedaan moeten worden voor het ESF.

Toegegeven, je kunt als organiserend land zelf bepalen hoeveel je eraan uitgeeft. De berekeningen van de Royal Bank of Scotland stemmen mij niet bijzonder hoopvol. Wist je dat het ESF in Azerbeidzjan het land ongeveer 54 miljoen heeft gekost. Nee, dit werd zeker niet goed gemaakt door de inkomstenbron die men hier tegenover zet: de toeristenindustrie wist voor bijna acht miljoen hiervan te profiteren. Een verlies dus van 46 miljoen euro.

Ook andere edities werden door de RBS onderzocht. Zo kwam men in Zweden uit op meer dan 19 miljoen euro. Laten we dat land even als voorbeeld nemen. RTL Z rekende uit dat een slordige 20 miljoen euro goed is voor iets meer dan drie seizoenen van The Voice of Holland. Of je kunt er 214 afleveringen van Heel Holland bakt mee maken. Je zou er ook heel wat salarissen van kunnen betalen. Of je zou er ook heel veel voor kunnen veranderen binnen de publieke omroepen. Juist dat laatste punt is belangrijk, omdat de organisatie voor volgend jaar in handen zal komen van AvroTros. Overigens is al bekend geworden dat zowel de NPO, AvroTros en de NOS het komende festival gaan organiseren. Ik ben benieuwd wat men als doel heeft gesteld voor het budget.

Dan is er nog iets anders. Nu Nederland het gastland zal zijn van de editie van 2020 zal men eens goed moeten nadenken over wat men wil laten zien. In het buitenland heeft men de ruk naar rechts de afgelopen jaren ook goed bekeken. Wat straal je als land dan uit? Dat we een tolerant land zijn, waarin ruimte is voor creatieve vrijheid? Dit terwijl een groot deel van de bevolking tijdens de afgelopen verkiezingen koos voor partijen die erop uit zijn mensen buiten- of uit te sluiten? Dat zou eigenlijk net zo’n rare situatie zijn als de organisatoren van het ESF in Israël, die mensen opriepen om te (blijven) dromen (Dare to dream).

Heb ik dan niets meegekregen van het ESF? Jawel hoor. Ik wist wie er mee deed. Ik wist ook wanneer alles zou plaatsvinden. Maar nee, ik heb niet gekeken. Dat wil niet zeggen dat ik mijn visie overgedragen heb aan mijn kinderen. Zij waren vrij om te doen wat ze wilden. Zij hebben wel gekeken – al haakte mijn dochter al snel af (was té moe). Zoonlief heeft het volgehouden tot het einde en zit inmiddels als een dood vogeltje op de bank (het is half tien). Of dat verstandig is? Ongetwijfeld niet. Maar goed, soms mag je als ouder ook iets toestaan dat kinderen nog lange tijd bij gaan blijven. En dat zal het zijn. Voor mij om andere redenen als voor anderen. Feit is dat Nederland na 44 jaar het ESF gewonnen heeft. Of het een feit is dat kritische geluiden genegeerd werden omdat dat “niet gezellig is” dat weet ik niet.

Laten we hopen dat het ooit allemaal goed zal komen. Dat we niet meer weg hoeven te kijken. Laten we eerlijk zijn, dat doen we in sommige gevallen wel een beetje. In ieder geval als het gaat om het gastland van de editie van 2019.

Bron afbeelding: Wikipedia

Volgen

Harm Jagerman

Trotse eigenaar van een website over zijn leven als fotograferende en schrijvende huisvader. Vader van twee kinderen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

%d bloggers liken dit: